Psikoteknik sınavı, sürücülerin sahip oldukları zihinsel ve psikomotor yani bedensel yetenek düzeylerinin ölçülmesini sağlayan bir değerlendirme sistemidir. Bu sınav, Sağlık Bakanlığı’nın onayladığı bilgisayar destekli test cihazları aracılığıyla, uzman psikolog gözetiminde uygulanmaktadır. Psikoteknik sınavının temel amacı, sürücülerin trafik ortamında karşılaşabileceği durumlara ne şekilde tepki vereceğini analiz ederek, trafikteki güvenli sürüş becerilerini değerlendirmektir.
Testler genellikle yaklaşık 60 dakika sürmekte olup, sürücünün dikkat, algı, muhakeme, el-göz koordinasyonu, refleks hızı, stres altında karar verme, hız-mesafe tahmini gibi birçok alandaki becerisi ölçülmektedir. Bu değerlendirme sonucunda uzman psikolog, test sonuçlarını analiz ederek bir rapor hazırlar ve sürücünün uygunluğu hakkında karar verir.
Psikoteknik Sınavı Nasıl Yapılır?
Psikoteknik sınavı, Sağlık Bakanlığı tarafından onaylanmış test merkezlerinde, uzman psikolog eşliğinde ve bilgisayar destekli özel test cihazları ile gerçekleştirilir. Ortalama 60 dakika sürer ve adayın bilişsel performansı, dikkat seviyesi, el-göz koordinasyonu, stres altındaki tepkileri ve refleks hızı gibi alanlarda değerlendirilmesini içerir.
Psikoteknik Sınavı ve Yasal Dayanak
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu ve Karayolu Taşıma Yönetmeliği’ne göre, ticari araç kullanan her sürücünün psikoteknik değerlendirme testinden geçmesi ve bu test sonucunda belge alması zorunlu tutulmuştur. Bu kapsamda;
- Yolcu taşımacılığı yapanlar
- Yük taşımacılığı yapanlar
- Servis ve tur taşımacılığı yapan ticari sürücüler
belirli periyotlarla bu teste girmek ve 5 yıl geçerliliği olan psikoteknik belgesini almak zorundadır. Ayrıca, SRC belgesiyle birlikte psikoteknik belgesi de sürücünün yasal olarak trafiğe çıkabilmesi için gereklidir.
Psikoteknik Sınavı Kaç Puanla Geçilir?
Psikoteknik değerlendirme, sürücülerin trafikte güvenli araç kullanma yeterliliklerini ölçmek amacıyla yapılan bilimsel bir testtir. Bu test, özellikle ticari araç kullanan sürücüler için zorunludur. Sürücülerin zihinsel ve psikomotor becerilerinin ölçüldüğü psikoteknik sınavı, klasik bir bilgi sınavı değildir. Bu nedenle, “Psikoteknik sınavı kaç puanla geçilir?” sorusuna verilecek yanıt, sistemin değerlendirme yapısına göre şekillenir.
Psikoteknik Sınavında Puanlama Sistemi Var mı?
Psikoteknik sınavında geleneksel sınavlardaki gibi belirli bir puan barajı bulunmaz. Yani, 100 üzerinden 70 alınırsa geçilir gibi net bir puan kriteri yoktur. Bunun yerine adayın çeşitli zihinsel ve motor becerileri; dikkat, algı, muhakeme, tepki süresi, hafıza ve el-göz koordinasyonu gibi ölçütler baz alınarak değerlendirilir.
Testler, bilimsel kriterlere göre hazırlanmış olup, sonuçlar özel yazılımlar aracılığıyla analiz edilir. Her bir test için belirlenen norm değerler bulunmaktadır. Adayın bu normlara ne derece uyum sağladığı ölçülür ve buna göre başarılı veya başarısız kararı verilir.
Psikoteknik Sınavı Nasıl Değerlendirilir?
Psikoteknik değerlendirme, yaklaşık 1 saat süren ve bilgisayar destekli uygulanan bir sınavdır. Bu süreçte sürücü adayına çeşitli görevler verilerek şu yetenekler ölçülür:
- Tepki süresi
- Dikkat düzeyi
- Bellek kapasitesi
- Koordinasyon kabiliyeti
- Görsel-işitsel algı becerisi
- Risk tahmini
Bu testlerin her birinde adayın performansı, yaş ve eğitim seviyesi gibi demografik bilgilerle birlikte değerlendirilir. Her testin kendi normları vardır ve bu normların altında kalan performanslar “uygun değildir” sonucunu doğurabilir.
Dolayısıyla, psikoteknik sınavını geçmek için yapılması gereken, bu normlar dâhilinde yeterli performansı göstermektir. Bu performans, sayı olarak ifade edilmese de sistemsel olarak puanlanır ve genel uygunluk değerlendirilir.
Sınav Sonucunda Ne Olur?
Psikoteknik sınavı tamamlandıktan sonra sistem tarafından adayın genel performansı analiz edilir ve uzman bir psikolog tarafından raporlanır. Raporun sonunda sürücü için “uygundur” ya da “uygun değildir” ifadesi yer alır. Bu sonuç e-devlet üzerinden de görüntülenebilir ve 5 yıl süreyle geçerlidir.
Psikoteknik belgesini almak için mutlaka “uygundur” sonucunun elde edilmesi gereklidir. Eğer aday bu sonucu alamazsa, belirli bir süre sonra sınavı tekrar etme hakkı vardır.
Psikoteknik Sınavına Hazırlanmak Gerekir mi?
Psikoteknik sınavı, bilgiye dayalı değil, reflekslere ve zihinsel süreçlere dayalı bir değerlendirmedir. Bu nedenle ezber yapılacak bir içeriği yoktur. Ancak yeterince dinlenmiş olmak, sınav öncesinde stres seviyesini düşürmek ve dikkat dağıtıcı unsurlardan uzak durmak başarıyı olumlu etkileyebilir.
Psikoteknik Sınavında Neler Soruluyor?
Psikoteknik sınavı bir yazılı sınav değildir. Tam anlamıyla bir uygulamalı test sürecidir. Testler bilgisayar destekli simülasyon sistemleri aracılığıyla gerçekleştirilir. Sınavda yaklaşık 12 farklı test modülü bulunmaktadır. Bunlar arasında:
- Dikkat ve dikkat süresi testi
- Tepki süresi ve refleks hızı ölçümü
- El-göz-ayak koordinasyonu testi
- Görsel ve işitsel algı testleri
- Stres altında karar verme değerlendirmesi
- Muhakeme ve problem çözme yetisi
- Hız-mesafe tahmin testi
- Risk alma davranış testi
- Öfke ve saldırganlık düzeyini ölçen testler
bu testlerle sürücünün trafik ortamında karşılaşabileceği zorluklara ne şekilde yanıt verebileceği analiz edilir. Değerlendirme sonucunda uzman psikolog, adayın trafikte güvenli sürüş yapabilme yeterliliğini değerlendirerek psikoteknik raporunu hazırlar.
Psikoteknik Sınavına Girmek İçin Gerekli Belgeler
Ticari araç sürücülerinin psikoteknik sınavına girebilmeleri için bazı belgeleri hazır bulundurmaları gerekmektedir. Bu belgeler:
- Ehliyet fotokopisi
- Nüfus cüzdanı fotokopisi
- Eğer ehliyet iadesi için başvuru yapılıyorsa; ceza tutanağının fotokopisi
Belirtilen belgelerle birlikte Sağlık Bakanlığı onaylı bir psikoteknik merkezine başvuru yapılarak test süreci başlatılabilir.
Sınavsız Psikoteknik Belgesi Alınabilir mi?
Hayır. Psikoteknik belgesi kesinlikle sınavsız alınamaz. Bu belge, tamamen bilimsel temelli bir değerlendirme sonucunda verilir. Sürücülerin hem zihinsel hem de psikomotor becerilerinin bilgisayar destekli testler aracılığıyla ölçülmesi zorunludur. Ayrıca, sınav sonucunda elde edilen veriler mutlaka uzman psikolog tarafından yorumlanmalıdır.
Bazı sürücüler, psikoteknik belgesini SRC belgesi ile karıştırabilmektedir. Ancak SRC belgesi mesleki yeterlilik belgesi iken, psikoteknik belgesi zihinsel ve fiziksel uygunluk raporudur. Dolayısıyla psikoteknik değerlendirme olmadan belge verilmesi mümkün değildir. Bu nedenle “sınavsız psikoteknik belgesi” ifadesi tamamen yanlıştır ve yasa dışı uygulamaları çağrıştırabilir.
Psikoteknik Sınavı Neden Önemlidir?
Psikoteknik sınavı, yalnızca yasal bir zorunluluk değil, aynı zamanda toplumsal güvenliğin de bir parçasıdır. Ticari sürücüler uzun saatler boyunca direksiyon başında kalmakta, stresli trafik ortamlarında sorumluluk taşımakta ve yolcu ya da yük emniyetini sağlamaktadır. Bu nedenle, bu kişilerin sürüşe psikolojik ve fiziksel olarak uygun olup olmadığının değerlendirilmesi hayati bir konudur.
Bu sınav sayesinde:
- Trafik kazaları önlenebilir
- Sürücü kaynaklı riskler azaltılır
- Toplu taşıma araçlarının güvenliği sağlanır
- Uzun yol şoförlerinin yıpranmışlık düzeyi izlenebilir
- Trafikte daha bilinçli sürücüler yetiştirilir
Ayrıca bu test, sürücünün farkındalığını artırır ve bilinçli kararlar vermesine katkı sağlar. Bu nedenle yalnızca zorunlu olduğu için değil, trafikte sorumluluk sahibi bir birey olabilmek adına da önemlidir.
Psikoteknik sınavı, sürücülerin trafik ortamında güvenli, kontrollü ve bilinçli davranışlar sergileyip sergileyemeyeceğini değerlendiren kapsamlı bir test sürecidir. Ticari araç kullanıcıları için yasal zorunluluk olan bu test, yalnızca uzman psikolog eşliğinde ve Sağlık Bakanlığı onaylı cihazlarla uygulanmaktadır. Psikoteknik belgesi, hiçbir şekilde sınavsız alınamaz ve bu belgeyi almak isteyen herkesin test sürecinden geçmesi zorunludur.
Trafikte hem kendi canınızı hem de taşıdığınız yolcuların ya da malların güvenliğini sağlamak için psikoteknik sınavını ciddiye almak ve zamanında başvuru yapmak hayati öneme sahiptir. Yasal cezalarla karşılaşmamak ve trafikte güvenli bir sürücü olarak yer almak için psikoteknik belgenizi zamanında almayı unutmayın.
PİROĞLU PSİKOTEKNİK MERKEZİ
Comments are closed